May Mắn Không Tự Đến — tóm tắt và 12 bài học cho cả nhà

Bí mật của may mắn là truyện ngụ ngôn ngắn của hai tác giả người Tây Ban Nha Álex Rovira và Fernando Trías de Bes, được hàng triệu người trên thế giới đọc. Câu chuyện giản dị đến mức trẻ em cũng hiểu, nhưng sâu đến mức người lớn đọc lại nhiều lần vẫn thấy điều mới.

Cuốn sách nhỏ này gồm hai phần. Phần đầu tóm tắt câu chuyện. Phần sau đúc kết thành 12 bài học, mỗi bài có hai việc làm ngay: một cho các bạn nhỏ, một cho người lớn.

Một chiều xuân trong công viên, hai ông lão sáu mươi tuổi nhận ra nhau sau năm mươi năm xa cách. Hồi bé, họ là đôi bạn thân ở một khu phố nghèo, chia nhau từng hòn bi, từng miếng bánh.

Năm mười tuổi, một cậu theo gia đình dọn đi vì được thừa kế cả một gia tài và một nhà máy dệt. Cậu ở lại phải nghỉ học đi làm: rửa xe, khuân hành lý ở khách sạn, rồi làm bảo vệ.

Năm mươi năm sau, người được thừa kế đã mất hết. Ông không chịu thay đổi khi thời thế đổi thay, nhà máy sa sút rồi vỡ nợ, gia đình tan vỡ, ông sống nhờ những việc lặt vặt. Người bạn nghèo thì từ một cửa hàng túi xách nhỏ mua bằng tiền dành dụm sáu năm, đã gây dựng được hai mươi nhà máy và giúp đỡ nhiều người khó khăn.

Ông bạn kém may thở dài: “Cậu may mắn hơn tôi.” Người kia không cãi, chỉ kể lại câu chuyện ông nội đã kể cho mình.

Phù thủy Merlin báo tin: trong bảy ngày nữa, một cây cỏ bốn lá sẽ mọc ở Khu Rừng Mê Hoặc, ai có nó sẽ được may mắn không giới hạn. Gần như mọi hiệp sĩ bỏ về. Chỉ hiệp sĩ áo đen và hiệp sĩ áo trắng lên đường. Họ gặp cùng những người, nghe cùng một câu “cỏ bốn lá chưa từng mọc ở đây”, nhưng làm hai việc rất khác nhau.

Đêm cuối, mụ phù thủy dụ hiệp sĩ áo đen rằng cây sẽ mọc trong vườn của Merlin. Anh phóng ngựa suốt đêm về lâu đài, chỉ thấy khu vườn đã lát gạch kín. Merlin nói với anh: lỗi của anh là đi tìm lý do để biện hộ, thay vì tìm cách để làm.

Hiệp sĩ áo trắng thì ở lại chờ. Chiều ngày thứ bảy, thần Gió rải hạt cỏ bốn lá khắp vương quốc, lên cả những người đã bỏ cuộc. Hạt rơi đâu chết đó, trừ mảnh đất nhỏ chàng đã chuẩn bị: hàng trăm cây cỏ bốn lá nảy mầm. Chàng mang chúng trao cho những người khốn khó nhất, vì điều quý nhất chàng có là biết cách tạo ra may mắn.

Trở lại công viên, người bạn kém may kể: bốn năm qua ông đã tìm bạn cũ trên từng góc phố. Cuộc gặp hôm nay là may mắn do chính ông tạo ra. Sáu mươi tuổi, ông quyết định bắt đầu lại, và cúi xuống nhặt được một cây cỏ bốn lá ngay dưới chân mình.

Gia tài thừa kế của người bạn giàu là may mắn thật, nhưng nó không do ông tạo ra, nên ông cũng không biết cách giữ. Khi gặp khó, ông chỉ thu nhỏ, cắt bớt và ngồi chờ vận may quay lại.

Người bạn nghèo thì chẳng có gì để chờ. Ông để ý từng chiếc túi xách mình khuân mỗi ngày, hỏi người dùng thích gì, không thích gì, năm nào cũng làm ra chiếc túi tốt hơn năm trước. May mắn của ông không rơi xuống. Nó được xây lên từng năm.

Khi nghe phần thưởng, cả khu vườn reo hò. Khi nghe phải tìm một cây cỏ bé xíu trong khu rừng mênh mông, cả khu vườn im lặng. Hàng trăm hiệp sĩ trách thử thách quá khó rồi ra về. Chỉ hai người quyết định đi.

Phần lớn chúng ta muốn có kết quả nhưng ngại đoạn đường. Chỉ riêng việc dám bắt đầu đã đưa ta vào nhóm rất nhỏ những người còn cơ hội.

Thần Gnôm, người giữ lòng đất, nói chắc chắn: cỏ bốn lá chưa từng mọc ở đây. Hiệp sĩ áo đen nghe xong thì nghĩ mình bị lừa. Hiệp sĩ áo trắng hỏi tiếp: vì sao? Vì đất ở đây chưa từng được ai thay, mà cỏ bốn lá cần đất mới.

“Chưa từng xảy ra” không có nghĩa là “không thể xảy ra”. Nó chỉ cho biết điều kiện hiện tại chưa đủ.

Hiệp sĩ áo trắng cần nước, nhưng múc nước sẽ đánh thức những bông huệ của bà Chúa Hồ. Thay vì nài xin, chàng hỏi chuyện của bà: nước trong hồ không có lối thoát, bà phải canh hoa ngày đêm không ngủ.

Chàng xin đào một con kênh từ hồ. Hồ bớt đầy, bà được nghỉ, còn mảnh đất của chàng có dòng nước chảy tới. Một việc làm, hai người cùng vui.

Khi chỉ nghĩ cho mình, ta thấy người khác là trở ngại. Khi để ý điều người khác đang cần, ta hay tìm ra đúng thứ mình cần.

Nữ hoàng Sequoia, cây già nhất rừng, cho biết cỏ bốn lá cần nắng. Rừng tối vì chẳng ai chịu tỉa cành, cư dân ở đây quen để việc sang ngày mai.

Trời đã tối, chàng hoàn toàn có thể để mai làm. Nhưng chàng làm ngay trong đêm, trèo lên mười hai cây và tỉa tới sáng. Nhờ vậy, đến ngày cuối chàng còn trọn một ngày để phát hiện ra điều mình còn thiếu.

Đến ngày cuối, chàng tưởng đã đủ: đất, nước, nắng. Vẫn còn thời gian, chàng leo lên đỉnh núi hỏi thêm. Mẹ Đá buông một câu tưởng như vặt vãnh: cỏ ba lá mọc được trên đất lẫn đá, cỏ bốn lá thì không.

Mảnh đất của chàng đầy sỏi. Chàng chỉ còn hai giờ trời sáng để nhặt cho sạch. Bỏ qua chi tiết này thì mọi công sức trước đó đều vô ích.

Lúc tưởng đã xong là lúc nên hỏi: còn điều gì mình chưa biết?

Đêm cuối, hiệp sĩ áo đen đi ngang mảnh đất và chê bạn: khu rừng rộng gấp triệu lần mảnh đất vài mét này, làm vất vả như vậy để làm gì?

Với người chỉ tin vào vận may, việc chuẩn bị nghe thật ngớ ngẩn. Với người đang chuẩn bị, chuyện hên xui không còn chiếm chỗ trong đầu. Chàng nghĩ: phù thủy nói cây sẽ mọc, chứ chưa bao giờ nói không cần làm gì cả.

Mụ phù thủy tìm đến cả hai hiệp sĩ với cùng một lời dụ: ta biết chỗ cây mọc, chỉ cần ngươi làm cho ta một việc. Hiệp sĩ áo đen đã mất niềm tin nên nghe theo ngay, phóng ngựa suốt đêm về lâu đài và về tay trắng. Hiệp sĩ áo trắng bình tĩnh nhận ra lời mụ tự mâu thuẫn, nên ở lại.

Ai đã mất niềm tin vào chính mình sẽ dễ tin vào đường tắt: lời hứa giàu nhanh, mẹo “chắc thắng”, điều tốt đẹp mà không cần cố gắng.

Ngày thứ bảy, chàng ngồi canh mảnh đất từ sáng tới chiều mà chẳng thấy gì. Chàng tự nhủ: dù cây không mọc, mình đã làm hết những gì nên làm, nên không có gì phải hối tiếc.

Phần khó nhất không phải lúc làm, mà là lúc đã làm xong và chưa thấy kết quả. Nhiều người bỏ cuộc đúng vào đoạn này.

Chiều muộn, thần Gió nổi lên và rải hạt cỏ bốn lá khắp rừng, khắp vương quốc, lên cả những hiệp sĩ đã bỏ về. Ai cũng phủi đi vì thấy bụi bặm khó chịu. Năm nào cũng có cơn mưa này, nhưng hạt rơi đâu chết đó.

Chỉ vài trăm hạt rơi đúng mảnh đất có đất mới, có nước, có nắng và không còn đá. Chúng nảy mầm ngay. Thần Gió nói: chỗ chàng chọn chẳng có gì đặc biệt, điều quan trọng là những gì chàng đã chuẩn bị.

Có trong tay may mắn vô tận, hiệp sĩ áo trắng lại nhờ Merlin trao những cây cỏ cho người khốn khó nhất vương quốc. Chàng nói điều quý nhất mình có không phải cây cỏ, mà là biết cách tạo ra nó. Đã biết cách thì không cần giữ khư khư.

Hiệp sĩ áo đen thì về lâu đài, sống phần đời còn lại trong trách móc. Merlin chỉ ra lỗi của anh: luôn đi tìm lý do để biện hộ, thay vì tìm cách để làm.

Nghe xong câu chuyện, người bạn kia lặng đi rồi kể một điều bất ngờ: cuộc gặp hôm nay không phải tình cờ. Bốn năm qua, ngày nào ông cũng tìm gương mặt bạn cũ trên từng góc phố, vì đó là người duy nhất ông tin có thể cho ông niềm tin trở lại.

Ông đã tự tạo điều kiện cho may mắn của mình mà không hề hay biết. Ở tuổi sáu mươi, sau bao thất bại, ông quyết định bắt đầu lại từ đầu.

Hiệp sĩ áo trắng có bảy ngày. Cả nhà mình cũng vậy. Mỗi ngày một việc, theo đúng thứ tự trong câu chuyện.

Cuốn sách nhỏ này là món quà Chọn Quà Chuẩn gửi tặng cả nhà. Mong bạn và các con gieo được cây cỏ bốn lá của riêng mình, và trao được vài cây cho người mình thương.